Verba sistemo

Lasi komenton

Jen utila ekzemplo:

Infinitivo (i >> a)

skribi leteron
skriba letro

Prezenco (as >> en)

Mi skribas leteron.
Mi skriben letro.

Imperfekto (is >> in)

Mi skribis leteron.
Mi skribin letro.

Futuro (os >> on)

Mi skribos leteron.
Mi skribon letro.

Kondicionalo (us >> un)

Mi skribus leteron.
Mi skribun letro.

Imperativo kaj optativo (u >> an)

Skribu leteron!
Skriba letro!
Mi volas ke vi skribu leteron.
Mi vulen ke vu skriban letro.

Participoj:

Anstataŭ 6 klasikaj participoj (aktivaj: -anta, -inta, -onta kaj pasivaj: -ata, -ita, -ota)
estas nur du:

participo aktiva -ente

skribanta leteron
aŭ skribante leteron
skribente letro

kaj participo pasiva -ate

skribata letero
aŭ skribita letero
skribate letro

Krome, Zamenhof proponas du utilajn vortojn:

pasate (estinta)
future (venonta)

GEORGO DANDIN (parto 4)

Lasi komenton

GEORGO DANDIN. – Nu, num vu plenumin vue komisio?
LUBIN. – Si; mi trovin ibu alikve Klaudino, kvu statim in une
momento komprendin, kvo mi vulen, e inkondukin mi al sue
mastrino.
GEORGO DANDIN, al su ipsu. – A, fripone serventino!
LUBIN. – Al diablo! Is Klaudino esten tute bele; elu akirin
mie amo, e ho solu dependon de elu, ke nos fariskan gesposi.
GEORGO DANDIN. – Sed kvale respondo donin mastrino al is
sinjoro kortegulo?
LUBIN. – Elu ordonin, ke mi diran al lu… Atendan, mi ne szien, num
mi bone memoren omno ho… Elu dirin, ke elu esten al lu tre gratie
por amo, kvu lu haven por elu; sed pro elue sposo, kvu esten strange
homo, lu gardan su, ke on ne rimarkan id; e ke on devon pena
trova alikve remedo, ke ilu povan ambi parola inter su.
GEORGO DANDIN, al su ipsu. – A, pendiginde virino!
LUBIN. – Al diablo! Eston tre amuse, nam sposo mem ne suspekton
sekretei; id esten maksu bone; e lu havon longe
naso kum sue jalusito. Ne vere?
GEORGO DANDIN. – Certe vere.
LUBIN. – Adiu! Tenan boko fermate. Konservan bone
sekreto, ke sposo szian nulo.
GEORGO DANDIN. – Si, si.
LUBIN. – Kvo koncernen mi, mi sembligon, ke mi szien nulo.
Mi esten grande astutulo, e nemo povon dira, ke mi haven alikve
relato al afero.

La vortaro

Lasi komenton

Hodiaŭ mi publikigis la unuan parton de la vortaro, nome la literon “A”. Zamenhof tre praktike prezentis la reformitan vortaron – ĝi simple sekvas la ordon de Esperanta radikaro kaj en la lokoj, kie iu vorto estis reformita, oni trovas la klarigon – la nova vorto aperas apud la klasika. Tiamaniere esprantistoj povas facile serĉi novajn vortojn kaj vidi, kiaj ŝanĝoj estis faritaj. Ankaŭ mi tiel prezentas la vortaron – simple estas listo de Esperantaj vortoj unu sub alia, kaj tie kie ŝanĝo estis farita mi skribas apude per dikaj literoj la novan vorton.

Ĉi tie estas la ligo:
https://sites.google.com/site/esperanto1894/vortaro/a

Hodiu mi publikigin une parto de vokablaro, nome litero “A”. Samenhof tre praktike presentin reformate vokablaro – lu simple sekven ordo de Esperante radikaro e in loki, ubu alikve vokablo estin reformate, on troven klarigo – nova vokablo aperen apud klasike. Talemaniere esperantisti poven facile serka nove vokabli e vida, kvale aliigi estin farate. Ankau mi sik presenten vokablaro – simple esten listo de Esperante vokabli un sub alie, e ibu, ubu aliigo estin farate mi skriben apude per dike literi nove vokablo.

Ic esten ligo:
https://sites.google.com/site/esperanto1894/vortaro/a

GEORGO DANDIN (parto 3)

Lasi komenton

GEORGO DANDIN. – Si.
LUBIN. – Id esten kauso. On severe ordonin al mi, ke mi
gardan mi, ke nemo vidan mi; por ho mi peten vu, ne diran. ke vu
vidin mi.
GEORGO DANDIN. – Mi gardon mi.
LUBIN. – Mi tre vulen sekrete fara aferi, kom on
rekomendin al mi.
GEORGO DANDIN. – Tre razione.
LUBIN. – Sposo, kom on diren, esten jalusulo, kvu ne vulen, ke
on ludan amo kum lue sposino, e lu diable furiosun, se alikvo simile
venun al lue oreli. Vu komprenden?
GEORGO DANDIN. – Tre bone.
LUBIN. – Esten nezese, ke lu szian nulo de id.
GEORGO DANDIN. – Sinedube.
LUBIN. – On vulen trompa lu tute silente. Vu komprenden?
GEORGO DANDIN. – Maksu perfekte.
LUBIN. – Se vu dirun, ke vu vidin mi elirente el lue domo, vu
malbonigun tute afero. Vu komprenden?
GEORGO DANDIN. – Certe! E kvale esten nomo de is, kvu inviin
vu ibu?
LUBIN. – Lu esten sinjoro de nose loko, sinjoro vicekomto de…
Pesto! mi nunkvam memoren, kom, al diablo, on malbele elparolen is
nomo; sinjoro Kli… Klitandro.
GEORGO DANDIN. – Num lu esten is june kortegano, kvu habiten…
LUBIN. – Si, apud is arbi.
GEORGO DANDIN, al su ipsu. – Ha, id esten kauso, ke antu ne
longe is sinjoreto prendin habitejo kontrue de mi! Videble mi havin
bone naso, e lue vicenito statim estin por mi suspekte.
LUBIN. – Vokablo de honoro! lu esten maksu honeste homo, kvu
on alikvam vidin. Lu donin al mi tri aure moneri, por ke mi solu iran
dira al virino, ke lu amen elu, e ke lu tre desirun hava honoro parola
kum elu. Nu dira, num ho esten grande laboro, por ke lu
devan paga al mi sik bone? e kvo esten, in komparo kum id, tuta
dio de laborado, kvu daren al mi ne plu kvam dek soldi!

Korelativoj

Lasi komenton

kio – kvo
tio – id
ĉi tio – ho
ĉio – omno
nenio – nulo
io – alikvo
kio ajn – kvo kunku
 
kiu – kvu
tiu – is
ĉi tiu – hik
ĉiu – omnu
neniu – nemo
iu – alikvu
kiu ajn – kvu kunku
 
kia – kvale
tia – tale
ĉia – omne
nenia – nule
ia – alikve
kia ajn – alikve kunku
 
kiel – kom
tiel – sik
ĉiel – omnemaniere
neniel – nulemaniere
iel – in alikve maniero
kiel ajn – kom kunku
 
kiam – kvandu
tiam – tum
nun – nunk
ĉiam – semper
neniam – nunkvam
iam – alikvam
kiam ajn – kvandu kunku
 
kie – ubu
tie – ibu
ĉi tie – ic
ĉie – partutu
nenie – nuskvam
ie – in alikve loko
kie ajn – ubu kunku
 
kiom – kvantu
tiom – tantu
iom – alikvantu
kiom ajn – kvantu kunku
 
kial – por kvo
tial – por ho
ial – por alikvo
 
 
ATENTON: Se ni volas diri ekzemple “neniu urbo”, “ĉiu domo”, “iu lando” (temas pri nevivantaj objektoj), ni devas uzi vortojn, kiuj en oficiala Esperanto estas “nenia”, “ĉia”, “ia” (“nule“, “omne“, “alikve“). Indikas tion kelkaj lokoj en la reformita vortaro – ekzemple ni ne povas diri “nemo urbo“, sed ni devas diri “nule urbo” (estas dubinde, ke latindevena “nemo” indikus objekton). Ankaŭ en la preĝo “Patro Nia” estas skribite “pano nose omnedie” – “pano nia ĉiutaga”, kaj la vorto “ĉiutaga” ne estas “omnudie“, sed “omnedie“. Alia pruvo estas tia, ke la vorto “ie” estas indikita kiel “in alikve loko“, kaj ne “in alikvu loko“! Similaj kazoj estas “omnemaniere“, “nulemaniere” kaj “in alikve maniero”  (ne “omnumaniere“, “nulumaniere“, “in alikvu maniero“!). Verŝajne Zamenhof faris tion intence, sed la reformita maniero estas iom pli komplika kaj konfuza kompare kun la oficiala Esperanto. Ĉiukaze ni atentu pri tiuj punktoj.

ATENTO: Se nos vulen dira eksemple “neniu urbo“, “ĉiu domo“, “iu lando” (temen de nevivente objekti), nos deven usa vokabli, kvu in oficiale Esperanto esten “nenia“, “ĉia“, “ia” (“nule”, “omne”, “alikve”). Kelke loki in reformate vokablaro indiken id – eksemple nos ne poven dira “nemo urbo”, sed nos deven dira “nule urbo” (esten dubinde, ke latinodevene “nemo” indikun objekto). Anku in preko “Patro Nose” esten skribate “pano nose omnedie” – “pano nia ĉiutaga“, e vokablo “ĉiutaga” ne esten “omnudie”, sed “omnedie”. Alie pruvo esten tale, ke vorto “ie” esten indikate kom “in alikve loko”, e ne “in alikvu loko”! Simile kasui esten “omnemaniere”, “nulemaniere” e “in alikve maniero” (ne “omnumaniere”, “nulmaniere”, “in alikvu maniere”!). Versemble Samenhof farin id intenze, sed reformate maniero esten alikvantu plu komplike e konfuse, kompare kum oficiale Esperanto. Omnekasue nos atentan de is punkti.

GEORGO DANDIN (parto 2)

Lasi komenton

SZENO DUE

GEORGO DANDIN, LUBIN.

GEORGO DANDIN, al su ipsu, vidente, ke Lubin eliren el lue domo. –
Kvo, al diablo, is sineutilulo farin ce mi?
LUBIN, al su ipsu, rimarkente Georgo Dandin. – Ekcu alikve homo
observen mi!
GEORGO DANDIN, al su ipsu. – Lu ne kongnosten mi.
LUBIN, al su ipsu. – Lu suspekten alikvo.
GEORGO DANDIN, al su ipsu. – A, lu forte genen su saluta.
LUBIN, al su ipsu. – Mi timen, ke lu ne rakontan al alikvu, ke lu vidin
mi elirente el ibu.
GEORGO DANDIN. – Bone dio!
LUBIN. – Vue servento!
GEORGO DANDIN. – Vu ne esten de ic, al mi semblen?
LUBIN. – Ne, mi venin ic solu por vida dimanue festo.
GEORGO DANDIN. – Efektive? diran, mi peten, vi venen de ibu el domo?
LUBIN. – Ts!
GEORGO DANDIN. – Kvo?
LUBIN. – Silentan!
GEORGO DANDIN. – Kvo donku esten?
LUBIN. – He, nu! Vu ne deven dira, ke vu vidin mi elirente el ibu.
GEORGO DANDIN. – Por kvo?
LUBIN. – Mie Deo! nam…
GEORGO DANDIN. – Por kvo donku?
LUBIN. – Mallaute! mi timen, ke on askulten nos.
GEORGO DANDIN. – Tute ne, tute ne!
LUBIN. – Mi antu momento parolin kum mastrino de habitejo, in komisio
de un sinjoro, kvu faren al elu ame okleti; e esten nezese,
ke on ne szian id. Vu komprenden?

GEORGO DANDIN (parto 1)

Lasi komenton

Molière: GEORGO DANDIN
Komedio in tri akti

el franze lingvo traduktin Dro L.L.Samenhof,
traduktate in 2010 in reformate Esperanto

PERSONI:

GEORGO DANDIN, rice kampulo, sposo de Angeliko.
ANGELIKO, sposino de Georgo Dandin e filino de S-ro de Sotenville.
S-ro DE SOTENVILLE, kampare gentilomo, patro de Angeliko.
S-ino DE SOTENVILLE.
KLITANDRO, amento de Angeliko.
KLAUDINO, serventino de Angeliko.
LUBIN, kampulo, servento de Klitandro.
COLIN, servisto de Georgo Dandin.

Loko de agado esten antu domo de Georgo Dandin, in kamparo.

 

GEORGO DANDIN
————————

AKTO UNE
——–

SZENO UNE

GEORGO DANDIN, sole.

Ha, gentilome sposino esten malbone afero! e mie sposisko esten
instrue leziono por omne kampuli, kvu vulen leviska super sue
stato e sposoligiska kum domo de gentilomo, kom mi farin! Gentilomito
per su ipsu esten bone; lu esten alikvo valore, tute certe; sed lu
esten ligate kum tantu malbone cirkonstanzi, ke esten tre bone
lasa lu flanke. Pri id mi fariskin sapiente per mie propre kostopago,
e mi szien, kom gentilomi trakten nos, kvandu ilu akcepten nos
ne-gentilomi in sue familio. Ligisko, kvu ilu faren, esten tre
malgrande relate nose persono; solu kum nose havo ilu sposisken; e kom
kunku rice mi esten, mi farun plu bone, se mi sposiskun kum senartifike
e bone kampulino, inloku prenda sposino, kvu tenen su plu
alte kvam mi, viden ofendo por su in id, ke elu porten mie nomo,
e pensen, ke per mie tute ricito mi ne sufice pagin por honoro
esta elue sposo. Georgo Dandin, Gergo Dandin! vu farin malsapienteo
maksu grande in mondo. Mie domo esten nunk por mi alikvo terore,
e omnevolte, kvandu mi eniren in lu, mi nealie troven ibu alikve cagreno.

Older Entries